Zijn er verschillende coachrollen?

Ik werd getriggerd door een vraag van een van de studenten. Ze vroeg me: Tirza zijn er eigenlijk verschillende coachrollen? Tja, dat was eigenlijk wel een hele goede vraag. Ik ging het even bij mijzelf na. Ja als ik er zo over nadacht, die zijn er zeker.

Onbewust schakelde ik vaak van de ene manier van werken tijdens de coaching naar de andere. Ik heb ooit de opleiding tot Supervisie en Coaching gedaan en daar werd me echt op het hart gedrukt om de neutrale coach te zijn. Een coach die vooral vraagt naar gevoelsreflecties (het zinnetje: ”wat doet het met je” – werd op een gegeven moment echt zoiets wat ik bijna niet meer uit mijn strot kreeg) en die aansluiting zoekt door bijvoorbeeld hummen en het herhalen van kernwoorden van de coachee.

Daarna deed ik een NLP-coachopleiding, daar zat een wat enthousiasmerende stijl in, je loodst als het ware je klant soms door een oefening heen. Ik voelde me wel eens een vrouwelijke Emiel Ratelband ;-). Het was wel een stijl waar veel energie vrij leek te komen.

Poeh en dan de systemische en spirituele opleidingen die ik heb gevolgd waarbij ik merkte hoe ik me helemaal afstemde op de coachee of anders gezegd helemaal gewaar werd van de coachee en zijn systeem, het veld.

En als ik dan kijk naar mijn werk als loopbaan- en lifecoach dan schakel ik in de eerste fase van het traject naar een rol waarbij ik samen met de klant eerst dingen onderzoek en in kaart breng. Daarna volgen daar vaak stukjes theorie over hoe bepaalde zaken werken op de arbeidsmarkt. Dan “plopt” er de onderwijzer in mijn op.

Haar vraag “Zijn er verschillende coachrollen?” hield me zo bezig dat ik hem eens intikte in Google, en zo kwam ik op het boek van Karen Walthuis:’Wisselende contacten’. Eigenlijk neemt ze in dit boek de hele coachrelatie tussen de coach en de coachee eens helemaal onder de loep. Daarbij laat ze ook heerlijk het licht schijnen op zaken die meestal niet aan bod komen als we het hebben over het coachvak. Zoals het omgaan met een boze klant, of een huilende …of de eigen drijfveren als coach zoals aardig gevonden willen worden of de bewijsdrang. Oh ja, en mag je klanten aanraken? Er zijn namelijk heel wat aannames en overtuigingen over het coachvak, je houding als coach en de klant. Die sturen jouw bril over hoe jij de werkelijkheid ziet volledig aan. Door het boek loodst ze je aardig door dit veld van aannames en overtuigingen heen.

Ze noemt het trouwens ook expliciet een houding en geen rol, eigenlijk is dat ook veel passender bij ons vak.

Karen geeft aan dat de persoonlijke ontwikkeling van zowel de klant als de coach centraal staat in het coachvak. De persoonlijke ontwikkeling van de coach is kapitaalgoed schrijft ze! Ze stelt: hoe minder persoonlijke ballast, des te vrijer de coach, des te beter het contact met de klant en des te effectiever de coaching. Daar kan ik me helemaal in vinden. Ze heeft op basis van onderzoek onder coaches een model ontwikkeld van zes coachhoudingen.

Wat wel bijzonder is dat aan de basis van dit model het centrale thema verantwoordelijkheid ligt. Dus de manier waarop coaches omgaan met de verantwoordelijkheid voor de problemen van klant. Is het meer ruimtegevend of richtinggevend? Oftewel bij ruimtegevend laat de coach de klant vrij bij het vinden van de oplossing van zijn probleem. De coach geeft dan weinig sturing. Bij richtinggevend tracht de coach de klant een bepaalde richting in te bewegen, de coach neemt in die houding ook meer verantwoording voor de oplossing van het probleem.

De tweede dimensie, je zou het eigenlijk als 2 assen kunnen beschouwen is de mate waarin er aandacht wordt besteed aan het verleden, de achtergrond of oorzaak van het probleem/vraag waarmee een klant komt. Ze heeft dat verdeeld in de onderverdeling in tijd; verleden, heden en toekomst. Duikt de coach in de onderzoekende houding van hoe is het zo gekomen (verleden) of is de houding van coach meer gericht op het in beweging krijgen van de klant richting de toekomst?

Even in een notendop de zes coachhoudingen op een rijtje:

De onderzoeker: in deze coachhouding wordt er op gestructureerde wijze de achtergrond of de oorzaak van het probleem of vraag in kaart gebracht. Vaak met behulp van vragenlijsten en testen. Deze coach doet aan verslaglegging en is richtinggevend.

De praatpaal: in deze coachhouding wordt er gewerkt vanuit de overtuiging dat met aandacht voor de oorzaak van het probleem het verwerkingsproces op gang wordt gebracht. De geduldig luisterende praatpaal is ruimtegevend waardoor de klant zijn hele verhaal kwijt kan. Middels parafraseren en het vragen naar gevoelsreflecties wordt er gewerkt aan het bewustwordingsproces.

De onderwijzer: werkt vanuit de overtuiging dat zijn meerwaarde zit in zijn deskundigheid en kennis. Hij reikt graag relevante informatie, theorie en nuttige instrumenten aan. Hiernaast analyseert de onderwijzer het verhaal van de klant. Met zijn analyses wil hij de klant inzicht geven van een eerste stap richting de oplossing. Hij geeft ook feedback op gedrag van de klant en het effect ervan op zijn omgeving.

De boeddhist: het hoofddoel van de boeddhist is het verruimen van de keuzevrijheid en aanvaarding van zichzelf het de werkelijkheid. De boeddhist werkt heel erg in het hier en nu en gebruikt dat wat er gebeurt tussen hem en zijn klant als materiaal om te bespreken. Hij geeft de klant ook feedback; hij beschrijft wat hij ervaart, voelt, en wat voor effect de woorden of het gedrag op hem hebben. Hij komt met meditaties, ademhalingsoefeningen en aanrakingen. Hij reikt ook boeken of bijvoorbeeld een gedicht aan maar het is aan klant of deze er iets mee doet.

De aanvoerder: deze coach is enthousiast en gedreven om de klant te helpen zijn doelen te realiseren. Hij denkt mee over alternatieven en oplossingen. Besteed veel aandacht aan de transfer van nieuw gedrag in de praktijk. Voelt zich verantwoordelijk voor de kwaliteit en het eindresultaat van de coaching.

De uitdager: deze coach prikkelt zijn klant, daagt hem uit om in beweging te komen, brengt hem in verwarring, schudt desnoods even hard om het perspectief te verbreden. De uitdager is ruimtegevend want hij is van mening dat de klant zelf de kracht en creërend vermogen heeft om tot de beste eigen oplossing of antwoord te komen. De coach confronteert, associeert en fantaseert dat het een lieve lust is.

Ik denk dat de eerste vijf coachhoudingen in een gemiddelde coachopleiding wel zitten verwerkt. Als ik na ga wat ik zelf heb geleerd van een supervisoropleiding tot loopbaancoach, daar herken ik ze zeker van. Alleen die laatste, die uitdager dat is een redelijk nieuwe. We kennen hem wel onder de titel provocatieve coach. Toch is deze juist een hele waardevolle! Ik ben blij dat Karen hem zo tot leven laat komen in haar boek. Hoe vaak worstelen we zelf niet met een klant die in de slachtofferrol zit? Dan kun je wel blijven graven in het verleden of bespreken wat het met jou doet, of misschien zelfs oplossingen en een model aanreiken maar je merkt ….er gebeurt niets. Hoe heerlijk is het dan dat je een professionele ”narrenpet” op zet en op een speelse manier die jou als coach veel energie geeft je klant eens liefdevol in de war brengt met je betoog.

Eigenlijk is het boek een gids door coachingsland. Je kunt zo goed zien waar jouw eigen comfort ligt en in welk gebied er voor jou als coach het spannend wordt. En hoe vaak ontstaan er geen discussies tussen coaches over wie er, en in welke mate, verantwoordelijk is voor het proces van de coachklant? Door het model van Karen hebben we een soort landkaart. Het een is niet beter dan het ander maar je ziet wel wat voor impact het heeft.

Tot slot; in deel twee van het boek snijdt karen nog een aantal onderwerpen aan die alles te maken hebben met de coachrelatie. Het waren eigenlijk allemaal thema’s waar je tegen aan loopt als je wat langer in het coachvak werkt en veel klanten hebt “gehad”. Het zijn onderwerpen waar soms huiverig op gereageerd wordt door mede-coaches. Ik zal er een paar noemen: macht, humor en fysieke nabijheid. Ik zeg huiverig omdat ik vaak heb gehoord dat je als coach je professioneel, neutraal en op afstand moet opstellen. Door het werken met de paarden heb ik geleerd dat zoiets niet bestaat! Hoe neutraal jij ook tracht te zijn…. Jouw energie, intentie, wijze van vragen stellen alles heeft impact. Dat wetende kun je er beter maar mee aan de slag en bijvoorbeeld gaan schakelen in de coachhouding. Voor mij was het lezen van het boek een feest van herkenning, eindelijk worden er woorden gegeven aan thema’s die soms broeien onder de oppervlakte van een coachrelatie.

Conclusie; het boek Wisselende contacten van Karen Walthuis is een musthave voor iedere (paarden-) coach, therapeut, begeleider. Het geeft inzicht en een plattegrond in ons mooie en boeiende coachvak. Bij mijn opleiding tot Paard- en Lifecoaching inmiddels verplichte literatuur!

Tirza Brouwer

www.essentie.biz

 

Bookmark the permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *